1

Tema 4

PRONOME PERSOAL

Definición do pronome

Os cadros dos pronomes

Pronominalizacións

Colocación

Correción

Lea a teoría e intente face-los exercicios. Logo envíenos a resposta para a súa correción. Se ten algunha dúbida, fágaa constar.

Definición do pronome

O pronome é a palabra que vai en lugar do nome e desempeña na oración a mesma función.

Distínguense as formas tónicas das formas átonas.

As tónicas desempeñan a función de suxeito (1), complemento con preposición (2) e constitúen o segundo elemento da comparación (3).

(1) Eu, ti, … estudian

(2) Os pasteis son para vós; as galletas para elas

(3) É máis alto ca min

As formas átonas van enclíticas (despois) ou proclíticas (antes) ó verbo. Desempeñan as funcións de CD e Cl: se non sabes distingui-lo CD ou CI repasa a sintaxe.

Pillouvos axiña,

Deilles todo todo,

Non nos dixo a verdade.

Os cadros dos pronomes

Formas tónicas

		suxeito		complem. con prepos.	complem. con prep. Con
		non reflexivos		reflexivos	non reflexivos	Reflexivos
SING	1ª	EU	MIN		COMIGO
	2ª	TI			CONTIGO
	3ª	EL		SI			CONSIGO
		ELA
PLURAL	1ª	NÓS			CONNOSCO
	2ª	VÓS (VOSTEDES)			CONVOSCO
	3ª	ELES					CONSIGO
		ELAS

Formas átonas

		non reflexivos							Reflexivos
		CD						CI
SING	1ª	ME
	2ª	TE					CHE
	3ª	O		LO	NO			LLE	SE
		A		LA	NA
PLURAL	1ª	NOS
	2ª	VOS
	3ª	OS	LOS			NOS	LLES		SE
		AS	LAS			NAS

Pronominalizacións

Os pronomes átonos de 3ª persoa de CI son lle/lles e non hai nada mellor para saber empregalos que sustituilos polos OI dunhafrase

Exercicio1/ pronome

Pronominaliza (é dicir, cambia por un pronome) o CI polo pronome persoal de 3ª persoa.

Ex.: Entregou un paquete ó veciño: Entregaulle un paquete

Contamos ós nosos pais o que nos pasara na festa
Non dixo toda a verdade á filla
Iso trouxo a el problemas
Terás que levar ó oculista os lentes vellos
Has entregar ó profesor o traballo en limpo
Non deas a eles o que non che deron a ti
Deu un bico ós pais pola mañá
Amosei ós visitantes os museos da cidade
Faltou pouco a eles para aprobar; a ela non fai falta axuda
Deu un premio ós fillos

Como ves no seguinte cadro os pronomes contraen: ¿Cómo? Pois os de OD cos de OI das formas átonas dos pronomes persoais

	O	A	OS	AS
ME	Mo	ma	Mos	Mas
CHE	Cho	cha	chos	Chas
LLE	Llo	lla	llos	Llas
NOS	Nolo	nola	nolos	Nolas
VOS	Volo	vola	volos	Volas
LLES	Llelo	llela	llelos	Llelas

Cando pronominalizámo-lo CI e mailo CD, aparecen as contraccións de ámbolos dous pronomes. Fíxate que en primeiro lugar vai sempre o de CI.

Exercicio2/ pronome

Pronominaliza o CI e mailo CD, facendo as contraccións que cumpra.

Ex.: Fíxo unha empanada ós seus invitados: Fíxollela

1. Sirve o caldo ós teus irmáns

2. Fai os deberes á súa irmá porque ela non sabe

3. Di a verdade a estes homes

4. Tróuxonos un regalo ben bonito

5. Ensinouvos todo canto sabía

6. Darei a ti todo canto me pidas

7. Non che quero esas nabizas

8. ¡Quen vos dera este pastel!

9. Non me fagas ese feo

1 O. Hei dar a vós todo o meu

Colocación

Coloca o pronome: O ponome en galego pode ir antes do verbo (proclítico) ou despois (enclítico):

Vai despois nas oraciós simples ou nas coordinadas:

Díxoo e calou

Vai antes nas oraciós subordinadas:

Dixo que o vira

Se non sabes distingui-las coordinadas das subordinadas, repasa a sintaxe.

Pero tamén vai antes cando a oración é negativa, introducida por un adverbio ou unha conxunción negativa:

Nin o fixen nin o farei.

Mais se houbese unha pausa trala forma negativa, o resto da oración considérase independente:

Non; prométoche que non, e o pronome volve á súa posición enclítica.

Tamén vai antes cando a oración é enfática.

Exercicio3/ pronome

Nas seguintes oracións coloca o pronome átono onde corresponda, tendo en conta a negación, a entoación e se a oración é simple ou composta.

¡Que cousas………..dixo………. (lle)

¡Como…………puxo………….. ( se)

Non……………fagas………….iso (nos)

Moito………….repetín, ……… pero nunca…….fixo…….. caso (llo, me)

Di………a verdade que eles………queren……….ben (lles, te)

Nunca……..dixo………nada que……..molestase………(lles, lles)

Mal raio ……….. parta………. Eu non………..aturo…….. (te, te)

Se a oración comeza por un indefinido, o pronome átono anteponse ó verbo, pero non tódolos indefinidos adoitan encabezar frase, polo que, ás veces, se seguen ó verbo, provocan unha determinada entoación que obrigará a que o pronome átono vaia antes ou despois.

ninguén cho fixo,

nada lle chego,

ningún amigo lle queda.

Exercicio4/ pronome

Coloca o pronome átono onde corresponda.

1. Ningúen………. Fará………….. cambiar de opinión (me)

7. Ningunha compensacion……………resarciría………desa perda (vos)

8. Ningún dos amigos……….abandonou………naquel transo (a)

1. Eses ovos facían unha boa tortilla (che)

2. Non me gorentan os doces (che)

5. Señores, eses……….son………… perigosos (lles)

16. Señora…………son………….ben bos estes grelos (lle)

18. Todo…………foi………..un invento dela (che)

Correción

Se entendeches ata aquí, saberás facer este último.

Exercicio5/ pronome

Corrixe os erros das frases seguintes.

1. Me parece que desta aprendinme a colocación do pronome

2. Non che vin onte no cine

3. Non se o prestes, que mérqueo ela

4. Dime quen che o fixo

5. Me verás ou non me verás

6. Vos tedes que ir de contado

7. Paréceme que estaste metendo de máis

8. Díxolles que axudaríaos

9. Se vésme pedir axuda, vaite agora mesmo

10. Os acabei, os exercicios, ¡por fin!