SINTAXE
O complemento directo
O complemento indirecto
Os complementos directo e indirecto
non gardan a interdependencia de número e persoa co núcleo do predicado;- Os veciños comeron empanada na carba//eira.
- Chama ós fillos por te/é fono.
O complemento directo
E' aquel elemento do predicado que expresa a persoa, animal ou cousa na que ten cumprimento a acción expresada polo verbo.
Nun exemplo como
O so/ dá ca/or,
C. dir.
vemos que na palabra subliñada é onde recae directamente a acción ex presada polo verbo.
O complemento directo vai normalmente posposto ó nucleo do predicado.
O caba/o bebe auga
El escribe nove/as
Entre o complemento directo e o núcleo do predicado non aparece ningún elemento de relación, nin preposicións (fóra casos concretos), nin tampouco concordancia
Leva un pan
Leva uns pans.
Cando a función de complemento directo está desempeñada por nomes de seres animados ou cousas personificadas, estes nomes van ás veces introducidos pola preposicion a:
O can persegue ó (a + o) coe//o.
Os indios adoran ó (a + o) sol.
A presencia da preposición non parece ter outra función que a de indicar que o elemento introducido non é suxeito.
No mesmo senso apunta a falla de concordancia entre verbo e complemento directo.
Criterios para a identificación do complemento directo
Como rematamos de ver, non existen superficialmente rasgos que indiquen a función de complemento directo.
Para identificación do complemento directo podemos usa-los seguintes procedementos prácticos.
a) Transforma-la oración en pasiva:
O can persegue ó coe//o = O coello é perseguido po/o can.
O elemento que funciona como complemento directo na oración activa pasará a funcionar como suxeito na pasiva. Neste exemplo o S.N. o coe//o funciona como complemento directo.
Mais este procedemento ten unha chata; non é válido en tódolos casos, pois hai oracións que refugan a pasivización:
*Teño unha eiva nun pe = Unha eiva nun pe é tida por mim.
b) Elimina-lo elemento que desconfiamos funciona como complemento directo. No caso de que realmente o sexa, deixaría un residuo pronominal: o, a, os, as, /a, /os, /as, no, na, nos, nas.
Quixo un caramelo = Quíxoo.
Fagamos un trato = Fagámo/o.
Amou á muller = Amouna.
Caso de que os sintagmas un carambe/o, un trato á muller, non funcionasen como complemento directo, non deixarían ó seren eliminados, ningún residuo pronominal que indicase a súa función:
o complemento indirecto
Indica a persoa, animal ou cousa que recibe o beneficio ou perxuício da acción expresada polo verbo.
Xeralmente o complemento indirecto vai introducido pola preposición a, e ás veces por para:
Ó neno subíuse//e o sangue ás fazu/as.
Deixaron un recado para vostede.
Con tou a nova ós seus amigos.
Tamén ha un procedemento práctico para a identificación do complemento indirecto. A elisión do elemento que desempeñe esta función deixa un residuo pronominal: lle, lles, vos.
Subiuselle o san gue (ó neno).
Deixáronlle un recado (para vostede).
Contóulle-/a nova (ós seus amigos).
Tráiovos un recado (para ti e máis para a túa irmá).